Spectaculaire bliksem boven Nederland: de mooiste foto's en tips
Afgelopen vrijdagavond trok een uitzonderlijk heftig onweer over Nederland. Het leverde adembenemende beelden op, en meteen een hoop foto's in de Zoom.nl-community. Hoe leg je zo'n natuurgeweld vast zonder jezelf in gevaar te brengen? Een paar tips, met spectaculair werk van Zoomers.
Het was een avond om niet snel te vergeten. Het KNMI registreerde meer dan 188.000 bliksemontladingen, een aantal dat maar zelden wordt gehaald. "De energie in de lucht was bijzonder hoog", aldus het KNMI, dat de avond als uitzonderlijk bestempelde.
©Jolanda de Leeuw
De dreiging kondigt zich vaak al aan voordat de eerste flits valt. Een shelfcloud, de imposante wolkenrol die voor een onweersfront uit rolt, is op zichzelf al een spektakel. Wie de lucht goed leest, staat op tijd klaar, en weet ook wanneer het tijd is om naar binnen te gaan.
Wat je nodig hebt
Onweer fotograferen hoeft niet duur te zijn, maar een paar dingen maken het verschil tussen een mislukte avond en die ene topshot.
Een camera met handmatige modus (M), en bij voorkeur een bulb-stand voor belichtingen langer dan 30 seconden.
Een stevig statief. Dit is het belangrijkste onderdeel: je werkt met lange sluitertijden, dus de camera moet muurvast staan.
Een afstandsbediening of kabelontspanner met vergrendeling voor de bulb-stand, of een intervalometer die automatisch series maakt.
Optioneel: een bliksemtrigger (lightning trigger). Die reageert op de flits en drukt sneller af dan jij, maar je hebt hem alleen overdag nodig. 's Nachts vang je de bliksem gewoon met een lange sluitertijd.
Een groothoeklens (bijvoorbeeld 14 tot 35 mm) om veel lucht en landschap te vangen. Lichtsterk is mooi meegenomen, maar niet noodzakelijk.
Een ND-filter voor lange sluitertijden overdag.
Regenbescherming voor camera en lens, plus een microvezeldoek tegen spetters en condens.
Volle accu's en snelle, lege geheugenkaarten. Lange belichtingen en lange series vragen veel ruimte en stroom.
©sandrakuijvenhoven
Fotografeer vanaf een veilige plek
Het goede nieuws: de mooiste onweerfoto's maak je juist op afstand, waar je het hele front in beeld krijgt. Fotografeer vanuit je auto (die werkt als een kooi van Faraday), vanachter een raam of onder een stevige overkapping. Doof binnen het licht om reflecties in de ruit te voorkomen, of druk je lenskap tegen het glas. Zo sta je droog en veilig, en heb je alle tijd voor je compositie.
De instellingen: zo vang je de bliksem
Een bliksemflits duurt een fractie van een seconde, dus op het juiste moment afdrukken lukt nooit. De truc is je sluiter al open te hebben staan op het moment dat de flits valt. Zet daarom alles op handmatig.
Modus: volledig handmatig (M).
Scherpstellen: handmatig op oneindig. Autofocus vindt in het donker niets; stel desnoods overdag scherp en zet de autofocus daarna uit.
Sluitertijd (in het donker): bulb of 10 tot 30 seconden. Houd de sluiter open en wacht tot er een flits binnen je kader valt.
Diafragma: f/8 tot f/11 voor scherpte van voor- tot achtergrond. Is de bliksem erg fel, ga dan richting f/11 tot f/16 zodat de flits niet overbelicht raakt.
ISO: laag, 100 tot 400. Dat houdt de ruis laag en de hemel mooi donker.
Witbalans: handmatig rond 4000 tot 5000 K. Op automatisch verspringt de kleur per frame.
Schiet RAW en maak continu series. De meeste frames zijn leeg, maar daartussen zit die ene voltreffer.
Zet beeldstabilisatie uit als de camera op statief staat, en gebruik spiegelopklap of de elektronische sluiter tegen trillingen.
©C.H.Fotografie
Overdag: laat de bliksemtrigger het werk doen
Overdag werkt de open-sluiter-truc niet: het is te licht voor lange belichtingen. Twee oplossingen. Een bliksemtrigger detecteert de lichtflits en bedient de sluiter in milliseconden, veel sneller dan een mensenhand. Of gebruik een ND-filter (bijvoorbeeld ND8 tot ND64) zodat je ook bij daglicht sluitertijden van enkele seconden haalt. Belicht in beide gevallen voor de heldere lucht, zodat de bliksem zelf niet uitvreet.
Compositie: meer dan alleen een flits
Een bliksem midden in een leeg kader is indrukwekkend, maar een herkenbare voorgrond maakt het verhaal. Een vuurtoren, een skyline of een polder geeft schaal en plek. Bepaal je kader vooraf, laat ruimte boven de horizon voor de flits, en leg de horizon laag zodat de lucht het beeld domineert.
©Nieske Siepel
©LISA ANTOINETTE KOMPIER
Na de storm
Bescherm je camera tegen regen met een regenhoes of desnoods een plastic zak met een gaatje voor de lens. En heb je een topshot? Deel hem in de community op Zoom, precies zoals deze fotografen deden na de onweersavond van vrijdag.
©Jaap van Bijsterveldt
Tot slot: veiligheid gaat voor alles
Hoe spectaculair het ook is, onweer is levensgevaarlijk en geen enkele foto is dat risico waard. Houd je aan een paar harde regels:
Blijf weg van open veld, water, alleenstaande bomen en de hoogste punten in de omgeving.
Gebruik de 30/30-regel: De vuistregel die hulpdiensten en meteorologen hanteren. Zodra de tijd tussen flits en knal 30 seconden of minder is (ongeveer 10 km), ben je in de gevarenzone en moet je al beschut zitten. Bij 30 seconden of minder is het risico dat de volgende inslag jou raakt zo reëel dat je moet schuilen. Vervolgens 30 minuten wachten voordat je weer naar buiten gaat.
Fotografeer bij voorkeur vanuit je auto of vanachter een raam, niet vanaf een open plek.
Zet je statief nooit als een eenzaam, hoog object in een open landschap. Jij of je spullen mogen nooit het hoogste punt zijn.
Opmerkingen