Nachtfotografie en sterren vastleggen

Wil je sterren, de Melkweg of sfeervolle nachttaferelen vastleggen? Dan is nu het moment. Hieronder lees je alles wat je nodig hebt om deze winterse nachten goed te benutten.

1. Kies een locatie met zo min mogelijk lichtvervuiling

Lichtvervuiling is je grootste vijand als je sterren wilt fotograferen. Zoek een donkere plek buiten de stad, zoals:

Gebruik websites zoals lightpollutionmap.info om vooraf te checken waar de hemel het donkerst is. Hoe verder je van straatlantaarns, kassen en dorpskernen bent, hoe beter.

2. Bereid je goed voor – in de kou!

Heldere nachten zijn vaak ook ijskoud. Koude vingers zorgen voor onrustige opnames. Neem dus warme handschoenen mee (liefst met touchscreen-vingers), draag een thermolaag en zorg dat je accu's warm blijven in je binnenzak.

Neem een statief, een hoofdlamp met rood licht (verstoort je nachtzicht niet), en extra accu’s en geheugenkaarten mee. Een draadloze ontspanknop of afstandsbediening voorkomt trillingen bij lange sluitertijden.

3. Instellingen voor sterrenfotografie

Voor sterrenfotografie gebruik je meestal handmatige instellingen. Een goed startpunt is:

Gebruik de 500-regel om de maximale sluitertijd te bepalen zonder dat sterren strepen worden. De formule:

500 / brandpuntsafstand (op fullframe) = maximale sluitertijd in seconden

Gebruik je een cropcamera? Deel dan eerst je brandpuntsafstand door 1.5. Dus bij een 18 mm lens op APS-C:
500 / (18 × 1.5) ≈ 18,5 seconden

4. Scherpstellen in het donker

Scherpstellen in het donker is lastig, zeker op oneindig. Volg deze stappen:

Sla je scherpstelpositie op (als je lens dat ondersteunt), of plak desnoods voorzichtig een stukje tape op de scherpstelring om de stand vast te houden.

5. Fotografeer de Melkweg (vooruit plannen!)

De Melkweg is in Nederland alleen goed zichtbaar tussen maart en oktober. In deze tijd van het jaar zie je alleen het ‘zwakkere’ deel. Maar ook dan kun je de structuur vangen op heldere nachten met weinig maanlicht. Gebruik bijvoorbeeld de apps:

Deze helpen je de exacte positie van sterren en de Melkweg te voorspellen.

6. Sterrensporen: lange sluitertijd of stacking

Wil je sterrenbanen maken? Dan gebruik je een langere sluitertijd, of je maakt tientallen foto’s die je achteraf samenvoegt (stacking). Twee manieren:

Let op: zorg dat je compositie goed is. Zet bijvoorbeeld een silhouet van een boom, gebouw of berg op de voorgrond.

7. Voeg voorgrond en silhouetten toe

Sterrenfoto’s worden extra krachtig met een herkenbaar object op de voorgrond, zoals:

Hiermee geef je je foto sfeer, schaal en diepte.

8. Nabewerking: breng je sterrenhemel tot leven

Gebruik Lightroom of Photoshop om de sterren extra helder te maken. Denk aan:

Gebruik lokale aanpassingen of een radiaalfilter om subtiel accenten te leggen in je beeld.

©arie groenendaal

Bonus: probeer ook stadslicht of nachtwandelingen

Heb je geen mogelijkheid om naar een donkere plek te reizen? Ook nachtfotografie in de stad is nu prachtig:

Stel scherp op lantaarns, pas je belichting aan, en gebruik het aanwezige kunstlicht als creatief element.